BÀI 8

KHỞI ĐỘNG

Trò chơi: Đoán ý đồng đội
- Yêu cầu: Mỗi dãy là 01 đội.
+ Mỗi đội cử 01 HS lên bốc thăm gói từ khóa (tên các tác giả
và tác phẩm văn học đã được học).
+ HS đại diện phải dùng từ ngữ gợi ý để các thành viên bên
dưới đoán ra các từ khóa trong gói từ.
+ Thời gian: 02 phút/đội/gói 05 từ khóa

(Chú ý: Lời gợi ý không được chứa tiếng nào trong từ khóa mà GV cho).
- Các gói từ khoá:
Gói 1
1. Nguyễn Khuyến
2. Thiên Trường vãn vọng
3. Hồ Chí Minh
4. Lặng lẽ Sa Pa
5. Chiếc lá cuối cùng

Gói 2
1. Thu điếu
2. Tố Hữu
3. Trần Tế Xương
4. Bếp lửa
5. Bài thơ về tiểu đội xe không
kính

Lời đề từ của bài học “Sống đã rồi hãy viết”
gợi cho em suy nghĩ gì?

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC MỚI

Tìm hiểu giới thiệu bài học
GV yêu cầu HS đọc phần Giới thiệu bài học (SGK/tr 59), lời đề
từ và đọc lướt qua nội dung các phần của bài học 8, cho biết:
+ Chủ đề bài học 8 “Nhà văn và trang viết” gồm những văn bản
đọc nào?
+ Các VB đọc chính thuộc loại văn bản gì? Ở lớp 6, 7, em đã học
những văn bản nào cùng loại văn bản đó?
+ VB đọc kết nối chủ đề thuộc thể loại gì?
+ Ý nghĩa của những VB đọc hiểu của bài học 8 là gì?

Tìm hiểu giới thiệu bài học
*Chủ đề bài học: Mối quan hệ giữa nhà văn và trang viết.
*Thể loại:
- VB đọc chính:
+ Đọc VB1: Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam (trích,
Xuân Diệu)
+ Đọc VB2: Đọc văn – cuộc chơi tìm ý nghĩa (Trần Đình Sử)
=> 02 VB đọc chính đều thuộc văn bản nghị luận văn học.
- VB đọc kết nối chủ điểm thuộc thể loại truyện ngắn: Xe đêm
(trích, Côn-xtan-tin Pau-tốp-xki)
* Cả 2 VB đọc chính và văn bản đọc kết nối chủ điểm giúp chúng
ta hiểu được chân dung nhà văn, mỗi quan hệ giữa nhà văn và
trang viết.

TRI THỨC NGỮ VĂN
1. Tìm hiểu chung về văn bản nghị luận văn học

Phiếu số 1: Bảng tìm hiểu chung
về văn bản nghị luận văn học
Khái niệm
Đề tài
Phương thức biểu đạt chính
Phương thức biểu đạt hỗ trợ làm tăng tính thuyết phục
Các yếu tố Luận đề
chính
của Luận điểm
văn
bản Luận cứ
Lí lẽ
nghị
luận
Bằng chứng
văn học

 
 
 
 
 
 
 
 

1. Đây là loại văn bản thực hiện nhằm trình bày quan
điểm, đánh giá của người viết về một vấn đề thuộc
lĩnh vực văn học (tác giả, tác phẩm, thể loại,...)?

(Đáp án: Văn bản nghị luận văn học)

2. Đề tài của văn bản nghị luận văn học
gồm những gì?

(Đáp

án: Bàn về một tác giả, tác phẩm,

thể loại, giai đoạn, trào lưu, hiện tượng
văn học,...)

3. Để làm tăng hiệu quả thuyết phục cho văn bản nghị
luận văn học, các phương thức biểu đạt nào (ngoài
nghị luận) thường được các người viết sử dụng?

(Đáp án: Biểu cảm và tự sự)

4. Các yếu tố chính của văn bản nghị luận văn học
nói chung?

(Đáp án: Luận đề, luận điểm, luận cứ)

5. Đây là vấn đề chính (về tác giả, tác phẩm, thể loại,...)
được tập trung bàn luận trong văn bản; thường được thể
hiện ở nhan đề, phần mở đầu hoặc suy luận từ toàn bộ
VB?

(Đáp án: Luận đề)

6. Đây là những ý chính được triển khai nhằm cụ
thể hóa luận đề, dựa trên đặc điểm của đối tượng
được bàn luận?

(Đáp án: Luận điểm)

7. Điều này nảy sinh nhờ suy luận logic, là những
diễn giải của người viết về đặc điểm của một tác
phẩm, tác giả, thể loại,...; được dùng để giải thích và
triển khai luận điểm, giúp luận điểm trở nên sáng tỏ?

(Đáp án: Lí lẽ)

8. Đây là những câu văn, đoạn thơ, dòng thơ, chi tiết,
hình ảnh,.. được dẫn từ tác phẩm văn học hoặc những
tài liệu, trích dẫn liên quan nhằm xác nhận tính đúng
đắn, hợp lý của lí lẽ?

(Đáp án: Bằng chứng)

9. Luận cứ là gì?

(Đáp án: gồm lí lẽ, bằng chứng)

10. Điền vào chỗ trống:
(1) là chủ thể sáng tạo VBVH; còn (2) là chủ thể tiếp
nhận VBVH.

(Đáp án: 1. Tác giả; 2. Người đọc)

11. Yêu cầu chung của một văn bản nghị
luận văn học?

(Đáp án: Phải có luận đề, luận điểm rõ
ràng; lí lẽ xác đáng, bằng chứng thuyết
phục và được tổ chứcc một cách hợp lí).

1. Tìm hiểu chung về văn bản nghị luận văn học
*/ Khái niệm
Văn bản nghị luận văn học là loại văn bản trong đó người viết trình bày
quan điểm, đánh giá về một vấn đề thuộc lĩnh vực văn học (tác giả, tác phẩm,
thể loại,...)
*/ Đề tài
Bàn luận về một tác giả, tác phẩm, thể loại, giai đoạn, trào lưu,
hiện tượng văn học,...)
*/ Phương thức biểu đạt chính
Nghị luận
*/ Phương thức biểu đạt hỗ trợ làm tăng tính
thuyết phục: Biểu cảm; tự sự

1. Tìm hiểu chung về văn bản nghị luận văn học
* Các yếu tố chính của văn bản nghị luận văn học
Luận đề:
- Là vấn đề chính (về tác giả, tác phẩm, thể loại,...) được tập trung bàn
luận trong văn bản;
- Thường được thể hiện ở nhan đề, phần mở đầu hoặc suy luận từ toàn
bộ VB.
Luận điểm
- Là những ý chính được triển khai nhằm cụ thể hóa luận
đề, dựa trên đặc điểm của đối tượng được bàn luận.
- Thường được trình bày bằng một câu khái quát và được
làm sáng tỏ bởi lí lẽ và dẫn chứng.

1. Tìm hiểu chung về văn bản nghị luận văn học
Các yếu tố chính của văn bản nghị luận văn học
Luận cứ, Lí lẽ
- Nảy sinh nhờ suy luận logic; là những diễn giải của người viết về đặc
điểm của một tác phẩm, tác giả, thể loại,...
- Được dùng để giải thích và triển khai luận điểm, giúp luận điểm trở
nên sáng tỏ.
Bằng chứng
- Là những câu văn, đoạn thơ, dòng thơ, chi tiết, hình
ảnh,.. được dẫn từ tác phẩm văn học hoặc những tài liệu,
trích dẫn liên quan nhằm xác nhận tính đúng đắn, hợp lý
của lí lẽ.
- Xác nhận tính đúng đắn, hợp lý của lí lẽ, làm sáng tỏ
luận điểm.

1. Tìm hiểu chung về văn bản nghị luận văn học
Yêu cầu chung
- Phải xác lập được luận đề rõ ràng.
- Triển khai, tổ chức hợp lí bằng hệ thống
luận điểm tường minh với lí lẽ xác đáng và
bằng chứng thuyết phục

2. Người đọc và cách tiếp nhận riêng đối với một VBVH
? Nêu cách hiểu của em về hai câu cuối trong Thu điếu
(Nguyễn Khuyến):
“Tựa gối buông cần lâu chẳng được
Cá đâu đớp động dưới chân bèo”
 ? Qua ý kiến khác nhau của các bạn về cách hiểu 2 câu
thơ, em có suy nghĩ gì về quá trình tiếp nhận tác phẩm văn
học của người đọc?

2. Người đọc và cách tiếp nhận riêng đối với một VBVH
- Tác giả là chủ thể sáng tạo VBVH; còn người đoc là chủ thể
tiếp nhận VBVH.
- Quá trình tiếp nhận VBVH là quá trình đọc, tưởng tượng và
cảm nhận giá trị nội dung và nghệ thuật của VBVH. Quá trình
này không thể tách rời đặc điểm của văn bản (thể loại, đề tài,
chủ đề, bố cục, biện pháp tu từ, ngôn ngữ, ...).

2. Người đọc và cách tiếp nhận riêng đối với một VBVH

- Mỗi người sẽ có cách tiếp nhận riêng đối với một VBVH, phụ
thuộc vào hoàn cảnh tiếp nhận, vốn sống, vốn hiểu biết, sự trải
nghiệm của người đọc,...
- Ý nghĩa, giá trị của tác phẩm đối với mỗi người đọc, mỗi thời
đại có thể được sáng tạo, mở rộng và trở nên phong phú hơn

2. Người đọc và cách tiếp nhận riêng đối với một VBVH
Quá trình kí mã

Tác giả
Sáng tạo VBVH

Quá trình giải mã

Văn bản
văn học

(Bộ mã)

Người đọc

Tiếp nhận VBVH

LUYỆN TẬP
VẬN DỤNG

Yêu cầu: Phân tích luận đề,
luận điểm, lí lẽ và dẫn chứng
trong bài viết phân tích một
tác phẩm văn học của em.

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Tự hệ thống lại các đơn vị kiến thức của phần
Tri thức Ngữ văn.
- Soan đọc hiểu văn bản 1: Nhà thơ của quê
hương làng cảnh Việt Nam (Trích, Xuân Diệu).