Tuyển tập Khái Hưng và Nhất Linh
Bóng người trong sương mù
Cái Tẩy
Câu Chuyện Mơ Trong Giấc Mộng
Chết dở
Đầu Đường Xó Chợ
Giấc mộng từ lâm
Giết Chồng, Báo Thù Chồng
Hai chị em
Lan Rừng
Lòng tử tế
Mười Năm Qua
Nắng Mới Trong Rừng Khuya
Nghèo
Người quay tơ
Nô lệ
Nước Chảy Đôi Dòng
Tháng Ngày Qua
Thế rồi một buổi chiều
Đoạn Tuyệt
Bướm Trắng
Anh phải sống
Dưới bóng hoa anh đào
Gánh Hàng Hoa
Đời Mưa Gió
 
 

Bóng người trong sương mù
Ở ngoài, đêm tối như mực. Trong toa hạng nhì, riêng tôi ngồi đối
diện với Trạch- một người bạn cũ, tình cờ gặp vì đi cùng trong một
chuyến xe. Mười năm trước, bạn tôi còn là một người cầm lái xe lửa,
cũng hàn vi như tôi; bây giờ gặp lại nhau trong toa hạng nhì, hai người
cùng ngạc nhiên và cùng mừng cho nhau.



Lúc nói chuyện, tôi thấy bên bạn có cái hộp khảm rất đẹp liền cầm lấy
xem, rồi tình cờ mở hộp ra; bạn tôi có ý không bằng lòng nhưng vì nể
tôi nên không nói gì. Tôi nhìn vào hộp thấy lạ: hộp bịt kín, ở trong có
một con bướm rất to, hai cánh đã xơ xác. Tôi hỏi bạn:



- Con bướm này vùng tôi thường thấy luôn, quý gì mà anh giữ cẩn thận
thế này?



- Vâng, bướm thường, nói cho đúng thì là một con ngài, nhưng đối với
tôi... Vừa nói đến đấy, xe rầm rập đi qua một cái cầu sắt. Bạn tôi lắng
tai nghe rồi nói:



- Xe đi qua cầu N.G. Tôi bắt con bướm chính ở giữa cái cầu này đã
mười năm nay...



Thấy bạn có vẻ khác, tôi đoán có chuyện gì, liền hỏi:



- Con bướm này chắc cũng có sự tích gì đây?



- Vâng, những sự tích buồn... Chuyện đã ngoài mười năm trước độ anh
đi Sài Gòn thì tôi còn là anh cầm lái tàu hoả. Chính độ ấy tôi chạy con
đường này, tình cảm tôi độ ấy anh đã rõ.



- Cũng như tình cảnh tôi...



- Nhưng có một việc tôi không nói cho anh hay là độ ấy tôi có lấy một

người vợ, nhưng giấu nhà, giấu mọi người, giấu anh. Chúng tôi sống
trong cảnh nghèo khổ mà thật lấy làm sung sướng. Nhưng vì cảnh
nghèo, vì nhà tôi không quen chịu được kham khổ nên người mỗi ngày
một yếu dần.



Về sau, nhà tôi bị bệnh nặng mà tôi thì vẫn phải đi làm, không ai trông
nom ở nhà. Một đêm nhà tôi yếu quá ngất người mấy lần, mà chính
đêm ấy là đêm tôi được ông Chánh cử đi cầm lái chuyến xe riêng chở
quan an toàn quyền. Thật là một dịp rất hay cho tôi. Nhưng tôi biết
không thể nào đi được, liền thưa với ông Chánh, nói là vợ ốm. Ông
Chánh đập bàn, đập ghế, gắt:



- Tôi không biết! Một là mười giờ đêm nay anh phải có mặt ở ga, hai là
từ giờ này trở đi anh đừng bước chân tới đây nữa. Thôi anh ra.



Lời ông Chánh nói quả quyết, tôi phân vân không biết nghĩ sao: lúc về
nhà, ngồi ở đầu giường, nhìn đến vợ mới biết rằng không đi được, dẫu
mất việc làm cũng không cần.



Nhà tôi thấy tôi có vẻ lo nghĩ, hỏi duyên cớ vì sao, tôi liền đem việc ấy
ra kể cho nhà tôi nghe. Nhà tôi nghe xong, vẻ mặt tươi hẳn lên, bảo tôi
rằng:



- Thế cậu đi chứ! Việc gì phải ngần ngừ! Tôi không việc gì đâu, đã thấy
đơc nhiều. Chiều mai về nhớ mua cái gì làm quà cho tôi đấy.



Tôi thấy nhà tôi cười vui vẻ, tôi vững tâm, thay quần áo ra ga. Ðến ga
đúng mười giờ. Nhưng khi cho xe chạy rồi tôi mới thấy lo, tôi mới biết
là tôi liều. Lúc đó tôi có cảm giác lạ lắm: hình như tôi đi thế này, lúc về
chắc không nhìn thấy mặt vợ nữa. Tôi cố định trí để cầm lái nhưng chỉ
được một lúc thôi.



Bỗng cả chuyến xe lửa nghiêng về một bên, rồi lắc lư như muốn đổ.
Người "ét" của tôi vội bỏ cái xẻng xúc than, níu lấy tôi, nói:



- Ô hay! Hôm nay ông làm sao sao thé? Chỗ ấy đường cong nguy hiểm

y
y g
y
g
g g y
thế mà ông không hãm máy. Ông ngủ à?



Tôi không ngủ nhưng người tuy ở đây mà trí còn nghĩ tới người vợ nằm
đợi chết một thân, một mình trong gian nhà nhỏ kia. Mắt tôi hoa lên,
mồ hôi ướt đẫm cả người.



Xe đi vào khe núi, hết lên cao lại xuống thấo như có vẻ nhọc nhằn. Tôi
thò đầu ra cửa nhìn thẳng trước mặt, nhưng đêm ấy, sương mù đầy
trời, không nhìn rõ gì cả, chỉ một màu trắng xoá dưới ánh hai cái đèn ở
đầu toa. Bỗng tôi thấy ... rõ ràng, tôi thấy in trên sương mù một cái
hình người đàn bà mặc áo rộng đứng dang tay. Tôi dụi mắt tưởng mình
trông hoảng, nhưng không, hình người đàn bà vẫn đấy. Tôi gọi người
"ét" lại cửa toa, bảo ông ta nhìn rồi hỏi:



- Bác có thấy gì không?



Vừa nói xong, hình người vụt biến mất. Bác "ét" thò đầu ra và bảo tôi:



- Chỉ thấy sương mù! Ông lại mê ngủ rồi



- Không, rõ ràng tôi thấy có hình người đàn bà in trên sa mù nhưng vừa
biến mất.



Người "ét" cười ra vẻ không tin, lấy xẻng xúc thanh cho vào lò, còn tôi
vẫn đứng nguyên chỗ cũ đăm đăm nhìn thẳng trước mặt. Ðược một lát,
hình người đàn bà hiện ra, lần này rõ ràng hơn, hai tay vẫn dang thẳng
như muốn ngăn đường, không cho xe chạy lên nữa.



Tôi gọi người "ét" nhưng bác ta làm bộ không nghe thấy, cứ cắm đầu
xúc than cho vào lò. Tôi biết tôi không mê, tôi biết là cái hình người ấy
có thật. mà ai nhìn cũng phải thấy. Tôi đến cầm tay bác "ét" kéo bác ra
xem rồi bảo, quả quyết:



- Nhìn xem.!



Bác ta há hốc mồm giương to đôi mắt hốt hoảng nói:


g

g

g



- Lạ thật!... Ma ông ạ!



Xe tiến đến đâu, cái hình bóng người lui đến đấy, có lúc mờ, có lúc rõ,
lơ lửng giữa lưng chừng trời.



Rồi cái hình người ấy vẫy hai tay một cách thong thả, như có ý bảo
chúng tôi đừng tiến lên nữa, có sự nguy hiểm.



Tôi bảo bác "ét":



- Bác này, lại có sự gì lại sắp xảy ra.



- Vâng, sao cái hình lại như lấy tay làm hiệu bảo ta đứng lại.



Cái hình người trước còn vẫy tay thong thả, sau vẫy thật nhanh như
người tỏ ra ý thất vọng vì bảo chúng tôi không nghe.



-Hay ta dừng xe lại xem sao, chắc là ma!



- Không được, tự nhiên vô cớ.



Còn tôi lúc bấy giờ tai ù như người mất trí khôn, tôi văng vẳng như có
tiếng người ở thật xa đưa lại, tiếng một người đàn bà bảo tôi:



- Ðỗ lại! Ðỗ lại!



Tôi lắng tai, tay nắm chặt lấy cái phanh như định hãm lại rồi lại không
dám hãm.



Một lát sau, tôi lại nghe thấy tiếng người đàn bà, rõ hơn lần trước, giục
tôi:



-Hãm lại! Hãm ngay lại!



Lúc bấy giờ tôi không biết nữa, nhắm mắt hãm phanh thật mạnh. Các

yg
g
,
p
ậ ạ
toa rùng một cái, bánh xe kêu rít lên trong đêm thanh vắng, xe chạy từ
từ một quãng rồi đỗ hẳn. Tôi chưa kịp bước xuống, đã thấy người "xếp
tanh" cầm đèn chạy lên hỏi:



- Việc gì thế?



Tôi luống cuống không biết trả lời làm sao, vì nói thật ai tin mình. Tôi
trả lời một cách mập mờ:



- Chắc có sự gì lạ. Ðể tôi cầm đèn đi xem trước đã.



Lúc bấy giờ mấy ông hầu quan Toàn quyền cũng vừa đến, rồi thấy lạ, đi
theo chúng tôi. Vừa đi được một quãng thì nghe có tiếng nước chảy ầm
ầm. Tôi định tâm mới nhớ ra rằng đó là cầu N.G



Mấy đêm ấy mưa lũ, nước chắc chảy xiết, nên mới réo to như vậy. Ðến
bờ sông, giơ đèn lên soi, mấy người đều kinh hoảng: cái cầu N.G bị
nước nguồn chảy về xoáy gãy làm đôi.



Một tý nữa, nếu không hãm kịp thì cả một chuyến xe riêng chở Toàn
quyền đâm nhào xuông sông sâu, chắc không sống sót một ai: tưởng
không có cái tai nạn nào ghê gớm hơn, thế mà chính nhờ tôi, nên mới
không có cái tai nạn ấy. Tôi đứng ngẩn người không hiểu ra sao cả.



Người "xếp tanh" mừng cuống quít hỏi tôi:



- Sao ông biết mà hãm?



- Tôi cũng không hiểu.



Mấy người quan hầu có vẻ mừng lộ ra mặt, xúm xít quanh tôi hỏi dồn,
tôi không biết trả lời ra sao, một lát mọi người đứng dãn ra. Quan Toàn
quyền đến: ngài không nề tôi là người lao động, trong lúc mừng quá,
ngài giơ tay bắt tay tôi, cái bắt tay đầu bụi than rồi ngài tỏ lời khen.



Tôi chắc rồi sau thế nào cũng được trọng thưởng, nhưng trọng thưởng

g ợ ọ g
g,
g ọ g
g
lúc đó đối với toi cũng như không, tôi chỉ nghĩ đến nhà tôi ở nhà, không
biết ra sao. Tôi đi trở lại và thoáng thấy con gì bám ở cái đèn để ở đầu
toa, nhìn kỹ thì ra một con bướm thật to, vướng vào đèn đương đập
cánh để tìm đường thoát. Chính là con bướm trong cái hộp này đây.



Trông thấy con bướm, tôi thốt nghĩ ra ngay. Chính phải rồi, chính cái
hình người đàn bà lúc này là cái bóng con bướm này in lên trên sương
mù, đầu con bướm là đầu hình người mà hai cánh con bướm đập là hai
cánh tay người vẫy.



Tôi bắt con bướm rồi định thả nó bay đi; sau nghĩ con bướm đã giúp
mình được việc, nên giữ lại làm kỷ niẹm. Tôi nhìn vào đồng hồ trong
toa, thấy kim chỉ đúng hai giờ đêm...



Hôm sau tôi vừa về đến cổng nhà thì thằng nhỉ chạy ra báo tin nhà tôi
mất, mất vào khoảng một giờ đêm qua.



Tôi không tin nhảm, tôi chắc đó là một sự tình cờ, một sự ngẫu nhiên,
nhưng tôi vẫn yên trí là linh hồn nhà tôi đã nhập vào con bướm này để
phù hộ cho tôi tránh được tai nạn đêm hôm ấy. Nhưng tránh được tai
nạn mà làm gì, tôi thoát được thân tôi mà làm gì, giàu sang phú quý
bây giờ đối với tôi cũng như không, tôi cũng chỉ như con bướm này, xác
đấy mà hồn tận đâu đâu.



Bạn tôi kể xong chuyện, đậy cái hộp khảm lại rồi thẫn thờ nói:



- Bây giờ chỉ còn lại cái xác bướm không hồn.
 

Cái Tẩy
Nhất Linh
Nếu không có một việc cần bất ngờ, thì có lẽ cả đời không bao giờ
Vượng đi tới con đường quê hẻo lánh ấỵ Đã thế ô-tô (automobile)
đương đi tự nhiên ngừng hẳn lạị Thấy gần đấy có một cái chợ và mấy
lớp nhà. Vượng để mặc tài xế chữa xe, đi rẽ xuống một con đường nhỏ,
tìm quán uống nước.



Chàng vào một cửa hàng tạp hoá, đưa mắt nhìn xem có chai nước
chanh nào không. Bỗng chàng ngạc nhiên, kêu:



- Anh!



Một người mặc áo cộc trắng đương ngồi cặm cụi cho đậu phọng rang
vào chai, ngửng nhìn Vượng một hồi lâu, rồi đứng thẳng dậy như cái
máy, reo một tiếng thật to, và cũng kêu như Vượng:



- Anh!



Vượng còn đương đứng ngẩn người nhìn bạn từ đầu đến chân, thì người
bạn đã nhãy xuống đất, rồi cứ chân không chạy ra kéo tay Vượng vào:



- Phải, tôi đâỵ Huy đây! "Huy địa dư" đây!



Vượng không ngờ đâu người bạn học cùng một trường mà chàng đã hai
lần đi thi tú tài, nay đương ngồi cho đậu phọng vào chai ở một cửa
hàng tạp hóa nhỏ, cạnh một chợ quê tiều tụỵ



Huy gọi với vào trong nhà bảo pha nước, hỏi chuyện rối rít, làm Vượng
không kịp trả lời: tuy vậy, Huy vẫn không quên cho nốt chỗ đậu rang
còn thừa lại vào chaị Chàng lấy mô .t cuốn sổ mỏng gập đôi lại rồi thả
đậu phọng trôi dần vào chai, và phồng má thổi mạnh cho vỏ đậu bay
ra ngoàị




VưỢng chưa kịp nói câu gì, vì chưa biết bắt đầu ra saọ Vưà mới nói
được một tiê"ng "anh" thì bạn đã gật lấy gật để đáp ngay:



- Phải tôị



Vượng gắt:



- Ai chẳng biết là anh. Nhưng anh làm gì ở đâỷ



Huy đáp:



- Nhà tôi đâỵ..Anh chưa biết à?...Mà anh biết làm sao được Anh ở Tây
về bao giờ?



- Tôi về đã hai năm naỵ



- Đỗ gì rồỉ



- Đỗ kỹ sự



- Khá đấy!



Huy khen bạn một cách thản nhiên không mảy may lộ chút thèm
muốn, hình như đã lâu lắm chàng không nghĩ đến những sự thi cử, học
hành...



Một người đàn bà không đẹp không xấu, mặc áo nâu cài khuy, chân đi
guốc ở trong nhà bước ra, Huy nói khẽ:



- Nhà tôị..



Rồi chàng chỉ Vượng giới thiệu với vợ:



- Đây là bác ký Vượng ở trên Thái xuống chơị Mình bảo nó làm cơm
bác xơị


ị



Vượng lấy làm lạ không hiểu tại sao Huy lại tự tiện cho mình là một
ông ký. Chàng mỉm cười ngẫm nghĩ:



- Có lẽ vì trong tiếng kỹ sư có chữ "kỹ", đổi một cái dấu thì thành "ký"
ngaỵ



Vượng không hỏi bạn vì lẽ gì, đành tạm cho mình là một ông ký vậỵ
Chàng từ chối không nhận ăn cơm, lấy cớ chỉ đợi tài xế chữa xe xong,
lại phải đi ngaỵ Huy hỏi khẽ:



- Bác đi ô-tổ Ô-tô của bác? Thế thì bác bảo tài xế ở ngoài xe đừng vào
đây, sợ nhà tôi biết. Rồi tôi sẽ cho bác hiểu vì saọ



Thấy có người vào mua hàng, Huy vội đứng lên:



- Xin lỗi bác.



Chàng tươi cười nói với khách:



- Trà đầu xuân mới về, tôi vẫn để dành ông một bao đấỵ



Chàng rút ra một bao, mở nắp để mũi vào hít mgửi mấy cái, rồi cẩn
thận gói, đưa cho khách, vừa đưa vừa thân mật hỏi:



- Thế nào, ông đã lo được tiền đăng cai cho cháu chưả



Vượng để ý nhìn bạn vẫn thấy bình tĩnh như thường, không lộ vẻ khó
chịu vì phải nói một câu đãi khách, trái với ý tưởng. Chàng ngẫm nghĩ:



Cái học trong bấy lâu thật vất đi cả...Hay là anh đã đổi cả tâm tính đi
rồỉ



Vượng lắc đầu chán nản, vì chàng nghĩ rằng sự nghèo khổ không nguy
hiểm cho ngươ `i ta bằng sự truỵ lạc về tinh thần.








Người nhà bưng mâm cơm lên và đặt ngay ở giữa giường.



Đồ ăn tuy nhiều nhưng vì để trong những cái đĩa đàn trên một cái mâm
gỗ đã bong sơn, nên trông không có vẻ ngon lành.



Vượng quay mặt cho bạn khỏi ngượng, vì chàng đoán chắc bạn cũng
ngượng như chàng. Huy ngồi vào mâm so đũa nhìn mâm cơm, nói với
Vượng:



- Hôm nay không phải phiên chợ, bác xơi tạm bữa cơm dưa muốị
Thư"c ăn đã chảng có gì, mà người nhà lại vụng về.



Nói vậy, nhưng Vượng thấy bạn có vẻ mặt khoái trá cuả người sắp được
dự một bư ~a tiệc rất sang, chàng thấy bạn so những chiếc đũa sơn
cong queo một cách âu yếm, và gượng nhẹ đặt ngay ngắn bên cạnh
mâm.



Vượng thấy nét mặt và cử chỉ cuả bạn có vẻ tự nhiên, là những nét mặt
và củ chỉ vâ ~n thường có hàng ngày chứ không phải cố tạo ra để cốt
làm vui lòng một người bạn.



Ăn cơm xong thì trời về chiều, Huy rủ Vượng ra hiên sau ngồi uống
nước. Bên cạnh mô .t giàn mướp đầy hoa vàng có để một cái bàn cũ và
hai cái ghế tre dàị Vượng vưà hút thuốc lá vưà nhìn ra: cái cảnh khu
đồng bùn lầy, nước đọng phẳng lì đến tận chân trời gieo vào tâm trí
chàng một nổi buồn mênh mang, Với những ý chán nản về cuộc đời
ởnhững chốn quê hẻo lánh.



Bên một cái giậu nưá đã đỗ nghiêng dưới sức nặng cuả những cây
mồng tơi, mô .t con lợn sề gầy gò, ve vẩy đuôi, lê bụng đi từ từ giữa
một đàn lợn con chạy lăng quăng.



Huy ngả người vào lưng ghế, dang thẳng hai tay có vẻ khoan khoái bảo
Vượng:


ợ g



- Cái hiên này, mùa hè đến, mát lắm.



Vượng thấy bạn có vẻ hồn nhiên lạ lùng, hình như từ thưở bé chàng
vẫn sống trong cái cảnh đó cho hết đờị Lúc ấy Vượng mới nhận ra rằng
mình buồn, mình thương hại bạn, không phải vì thấy bạn gặp cảnh
nghèo, mà thật ra vì thấy bạn không có thể nào thoát khỏi cảnh nghèo
được, không có sức để cất đầu lên được nữạ Chàng lẩm bẩm một câu
bằng tiếng pháp:



- Thật là hết!



Chàng toan nói cho Huy rõ ý tưởng đó, nhưng biết là vô ích, nên lại
thôị Huy không sao hiê ?u được nữạ



Hai người ngồi yên lặng một lúc lâụ Bỗng Huy quay lại phía Vượng hỏi
đột ngột như đã đoán được ý nghĩ vấn vương trong óc bạn:



- Anh thấy tôi đổi khác trước nhiều có phải không? Bảy tám năm rồi
còn gì?



Trời tối hẳn. Vượng và Huy không nhìn rõ mặt nhau, nhưng tiếng nói
của Huy vẫn đều đều lọt vào tai Vượng; lúc nói chuyện, hai người cùng
sống trở lại những ngày vô tư lự của cái đời học trò chín năm trước. Có
tiếng vợ Huy ở trong nhà hỏi:



- Sao mình không thắp đèn lên?



Huy vội ngắt lời vợ:



- Thôi không cần.



Rồi chàng lại bắt đầu kể chuyện cho Vượng nghe:



- ...Thế là tôi rớt về địa dư và lịch sử, mặc dầu anh em đã gọi tôi

là "Huy điạ dư".


y

ạ



Vượng nói:


- Anh rớt, có lẽ vì tại anh học thuộc quá, thuộc cả chấm câu, chấm
phẩy, và số trang.



Huy cười:



- Anh có nhớ có lần làm bài về địa dư tôi bắt đầu ngay bằng một câu:
"như tôi đã nói ở trang 45, mục 7 ..." nghĩa là tôi cứ viết theo nguyên
văn trong sách, Của đáng tội, trí học cuả tôi không lấy gì làm sáng suốt
cho lắm, tôi chỉ được một cái chăm và học thuộc lòng. Mà chăm như
thế, chỉ vì cốt thi đỗ để lấy Liên. Chắc anh đã biết Liên?



- Lạ gì, Liên con cụ tuần Đạọ



- Chính đó. Nhưng năm đầu tôi rớt, Liên và nhà Liên đành lòng đợi tới
năm saụ Cái mộng được làm ông tham, lại được lấy một mgười đẹp,
con nhà giàu, cái mộng to lơ 'n nhất trong đời tôi lúc đó, vì thế vẫn còn.
Tôi chăm học bằng hai năm trước và học thuộc lòng gấp hai trước...
Thế rồi chỉ vì một cáị....tẩỵ



Nói đến đây, Huy cười khẽ một cái, với điếu thuốc lá, đánh diêm châm
hút.



- Kỳ thi năm sau, tôi trả lời các bài trôi chảy cả. Chỉ còn điạ dư và lịch
sử, tôi để lại sau cùng. Lúc vào phòng thi, tôi lo sợ phấp phỏng. Ông
giáo chấm thi hỏi tôi câu đầu, tôi đáp ngay được. Ông bằng lòng lắm.
Ông tươi cười toan cho nốt, nhưng gió quạt máy cứ chư .c lật tờ giấy
chấm thị Sẳn có cái tẩy, ông lấy chặn lên một góc giấỵ Nhưng cái tẩy
không chịu được sức gió, lăn ra ngoài, giấy cuốn

cong lại chạy vào bút; ông hất ra mấy lâ `n không được, đập tay xuống
tỏ vẻ khó chịu và bảo tôi tắt quạt máy đị Ông hỏi sang địa dự Thấy trán
ông lấm tấm mồ hôi, sợ ông vì nóng quá đâm ra gắt gỏng nên tôi ra
vặn quạt cho chạỵ Ông mỉm cười khen:




- Tốt lắm con ạ (Très bien, mon enfant.)



- "Con" sung sướng lắm, hỏi đâu đáp đấy, trôi như nước chảỵ



Ông cầm bút cho nốt và tiện tay lấy cái tẩy chận lên góc giấỵ Tôi lo
lắng, chỉ lo tẩy nhẹ quá, gió lại hất giấy vào but' làm ông phát cáu
không cho nốt điểm caọ Hai mắt tôi nhìn đăm đăm vào cái tẩy như bị
thôi miên. Cái tẩy khẽ rung động. Tôi lẩm bẩm:



- Này, nó sắp lăn...nó sắp lăn.



Cái tẩy lăn đi một vòng. Tôi nín hơi đợi, nhưng vì lúc đó sức gió yếu,
nên nó đứng lại ngaỵ Cái tẩy lại rung động, tờ giấy lật mạnh; thấy cái
tẩy bị hất ra ngoài sắp lăn xuống đất, tôi nghiêng người toan chạy lại;
ông giắo vừa cho xong nốt, nhưng bị tờ giấy hắt vào bút, mực dây cả ra
taỵ Ông ngửng nhìn tôi, và thấy tôi đang nghiêng người về đằng trước,
chăm chú vào tờ giấy xem cho nốt, có vẻ khả nghị Ông đập bàn:



- Được lắm, anh muốn nhìn nốt, tôi sẽ dạy cho anh cách nhìn nốt...Anh
vừa gan vừa khéo nịnh... à, tôi nhớ rạ..lúc nãy anh vặn quạt máy cốt
để giấy lật, anh nhìn nốt cho rõ.



Ông liền xoá nốt cũ đi, cho tôi một con số khác, không phải hình quả
trứng thì cũng hình cái gậỵ



Lẽ cố nhiên là tôi rớt. Nhà cô Liên và cô Liên lẽ cố nhiên là không đợi
tôi và đợi chức tham biện với số lương hơn trăm đồng mong ước kiạ Tôi
đau, tôi khổ, tôi kêu trời, kêu đất mất gần nữa tháng. Trí tôi không lúc
nào không nghĩ đến cái tẩỵ Nếu cái tẩy ấy, nó nặng hơn một tí, một tí
nữa thôi, thì tôi đã đỗ, cô Liên đã lấy tô i, tôi đã sung sướng...



Huy ngừng lại một lúc lâu, rồi nói tiếp một cách chậm rãi như cân nhắc
từng tiếng:



- Bỗng một hôm tôi nghĩ rạ Tôi sực tỉnh. Tôi tự bảo: nếu bao nhiêu điều
mình mơ ư ớc, nếu hy vọng cuả cả đời mình chỉ dựa vào cái tẩy bé

,
y ọ g
ự
y
con, một cái tẩy khốn nạn, vô lý, thì hạnh phúc ở đời mình không thể
nào chắc được. Đeo đuổi chỉ tốn công. Phải làm thế nào cho hạnh
phúc ở đời phải cuả mình, chỉ ở mình thôị



Huy nhắc lại:



- Hạnh phúc chỉ ở lòng mình, hạnh phúc chỉ ở sực yên tĩnh của tâm
hồn. Khi mình đã có bình tĩnh đó, thì không cái tẩy nào làm mất được,
thật là chắc chắn kiên cố. Thế là từ đó, tôi khỏi buồn, người tôi đổi
khác hẳn. Tôi lăn lộn rất nhiều nơi, có lúc làm lụng vất vả trong các
nhà máy, các hầm mỏ, có lúc giầu, có lúc nghèọ..Ngồi bán trà ở chô 'n
quê xơ xác này, nhưng chỉ cảnh ngộ đổi khác, còn ở trong vẫn thay đổị
Nếu cái tâ ?y làm tôi vất vả thì trái lại noí đã cho tôi thấy hạnh phúc
trong tám năm naỵ


Một hôm lang thang đến đây, tôi gặp nhà tôi, tính ra đến nay đã được
hơn một năm. Tôi chưa biết là ở tạm, hay là ở hẳn vì đằng nào cũng
vậỵ Nhà tôi không rõ quãng đời trước cuả tôi, tôi phải tự tiện cho anh
là một ông ký, vì tôi làm gì có một người bạn kỹ sư sang trọng, có ô-tô
nhà như anh.



Huy cười nói thật khẽ:



- Nhà tôi cứ tưởng là tôi cũng dốt như nhà tôi vậỵ



Mặt trăng từ từ lên sau mấy thân cây cau viền trắng; ánh trăng chiếu
vào in rõ lên quâ `n áo cuả Huy những bóng lá mướp gió lay động.



Vượng lại nhìn rõ nét mặt bạn. Nhưng bây giờ chàng thấy bao nhiêu
những ý tưởng buồn bã, chán nản về bạn tự nhiên tiêu tán hết.
 

Câu Chuyện Mơ Trong Giấc Mộng
Nhất Linh
Một đên trăng mờ trên sông Thương. Con thuyền lờ đờ trôi bên cạnh
một dãy lau cao , gió thổi qua xào xạc. Sinh ngồi dựa vào mạn thuyền ,
đôi mắt mơ màng nhìn một thiếu nữ tóc trần , mặc áo lụa trắng ,
đươgn ôm lỏng một cây đàn , hờ hững gẩy vài tiếng rời rạc. Sinh hỏi
thiếu nữ :
-ở giữa sông , mà lạ thật , có mùi hoa lài thơm lạ.

Thiếu nữ nghiêng đầu để Sinh nhìn rõ mấu bông hoa lài trắng cài trong
làn tóc đen , rồi thiếu nữ đăm đăm nhìn nước trôi cạnh thuyền như
muốn ôn lại trong trí nhớ những việc xảy ra thời quá khứ xa xăm. Một
lát , thiếu nữ thở dài , buồn rầu nói :

-Em thích nhất hoa lài... vì hình như kiếp trước , đời em là đời hao lài.

Sinh cười nói đùa :

-Tuyết của tôi có linh hồn một nhà thi sĩ...

Tuyết nghiêm nét mặt :

-Em không nói đùa đâu. Anh không thấy người ta vẫn bảo hoa lài là
một bông hoa đĩ , vì hoa chỉ nở vào ban đêm , thế mà đời em - em nói
ra cũng không hổ thẹn - là đời một gái giang hồ...

Rồi nửa buồn rầu , nửa đùa cợt , Tuyết cất tiếng hát :

...Ngẫm xem hoa ấy thân này...

Tuyết đặn đàn , ngồi sát lại gần Sinh :

-Anh muốn hay không là tùy ý anh , nhưng em thì cho đời em với hoa
lài có liên lạc với nhau. Mà người ta bảo hoa lài là một thứ hoa đĩ thật
đúng lắm. Để em kể anh nghe lại cái hồi em mới bắt đầu bước chân
vào cuộc đời giang hồ này :

Năm ấy em mới mười sáu tuổi. Một đêm nhà vắng , cũng về mùa hè và
có trăng mờ như đêm nay. Em nằm một mình ở ngoài hiên cho mát và
vơ vẩn nhìn ra ngoài. Bỗng em thấy trên cái sân gạch rộng , lờ mờ dưới
bóng trăng , hiện ra ba người con gái mặc toàn đồ trắng , nhẹ nhàng
lướt qua sân. Em lấy làm lạ , vì trong nhà ngoài em ra không có một
người con gái nào khác nữa. Em ngồi dỏm dậy nhìn ra ngoài thì thấy ba
người con gái đi đi , lại lại , chơi bời , cười nói trên sân coi như nhà họ.

Em ngạc nhiên toan bước ra sân , toan hỏi , thì cả ba cô gái cùng đến
xúm lại quanh em , cần tay em tỏ nỗi mừng rỡ , rồi bảo em :

-Chị Tuyết đây rồi ! Chúng em tìm chị mãi.

Thấy em ngạc nhiên , một cô nói :

-Chị quên chúng em rồi sao ? Sao mà chóng thế. Bạn của chị đây mà ,
chị nhớ ra chưa ?

Thế là từ lúc ấy , em mang máng nhớ dần rồi em thấy hình như có gặp
họ ở đâu nhiều lần rồi. Em chỉ nhớ mang máng thế thôi , chưa kịp nghĩ
ngợi gì cả , thì cả ba cô cầm tay em kéo đi , vừa đi vừa nói chuyện ,
nói chuyện lâu lắm , nhưng em không nhớ nói những chuyện những
chuyện gì. Lúc đi với họ , em thấy trong người nhẹ nhõm và quanh
người lúc nào cũng phẳng phất một thứ hương thơm mát , nhưng
không đoán ra được thứ hương gì. Bỗng một cô nói :

-Thôi khuya rồi , xin từ biệt chị.

Rồi cả ba cô xáp lại người em , ôm lấy em : em thấy hoa cả mắt , và
hương thơm ở người ba cô bạn làm em choáng váng , rê mê , thiêm
thiếp đi một lúc. Khi tỉnh dậy thhì cả ba cô đã biến đâu mất và khi giơ
vạt áo lên thì thấy đẫm mùi hoa lài. Có tiếng cười khúc khích... Em giật
mình thức dậy mới biết là mình vừa nằm mê.

Em quay mặt ra ngoài cho tĩnh thì thấy ngay ở đầu phản bên gối em ba
bông hoa lài trắng và to vừa mới nở , gió thổi chúm lại với nhau và
quay cả về phía em nằm , hương thơm đưa thoang thoảng.

Sinh cười bảo Tuyết :

-Nằm bên hoa , ngửi thấy mùi hoa ,mê như thế là thường.

Tuyếr nói :

-Anh để em kể hết đã... Từ lúc ấy trở đi , em thấy em đổi khác hẳn ,
rồi ngay ngày hôm sau , em gặp một chàng trẻ tuổi , em mê người ấy
và từ đó , em không còn là một cô gái mười sáu tuổi trong sạch nữa.
Em trở về nhà thì mấy bông hoa hôm trước , cánh đã héo tàn , vàng
úa. Bắt đầu từ đó , em bước dần mãi vào con đường nhơ nhuốc.. cho
đến ngày nay. Nhiều lúc em muốn trở về với cái đời trong sạch kia ,
nhưng không thể nào được nữa , hình như có một sức mạnh vô hình
bắt em phải sống , phải sống mãi với cái đời khốn nạn này.

Tuyết nhấc cây đàn lên gảy xong bài Xuân nữ thán , rồi cúi mặt buồn
rầu , hai bên má nước mắt chảy giàn giụa. Muốn khuây buồn cho người
bạn một đêm , Sinh giơ tay khẽ rức mấy bông hoa lài ở mái tóc Tuyết ,

ạ
ộ
,
g
y
y
g
y ,
rồi cầm vứt xuống sông. Hai người cùng nhìn theo mấy bông hoa trôi
theo dòng nước. Một cơn gió thoảng qua. Sinh nói :

-Để làm gì cái bông hoa ấy nó quấy rầy cuộc vui của hai người đêm
nay. Hết hoa , một cơn gió thoảng qua là hết cả hương thơm ám ảnh...

Tuyết mỉm cười chua chát ;

-Hết thế nào được. Cái hương ấy nó thấm xâu vào trong da thịt em , nó
đã tẩm cả linh hồn em , gió nào thổi cho sạch được.

Mặt trăng lộ ra : trời sáng hẳn. Tấm áo của Tuyết đã trắng lại trắng
thêm , nổi hẳn lên nền lá sậy đen. Bỗng Sinh chăm chú nhìn vào mặt
Tuyết , và ngạc nhiên thấy mặt Tuyết dưới ánh trăng mỗi lúc trắng
dần... trắng như màu trắng của một bông hoa lài mới nở. Chàng ngạc
nhiên hơn nữa , khi một cơn gió thoảng qua đưa lại phía chàng mùi
hương lài thơm nức như ở trong áo Tuyết bay ra.





Sinh dụi mắt. Lúc bỏ tay ra , thì thấy ánh sáng soi vàogiữa mắt mình
và thấy mình nằm trên cái ghế mây dài ở đầu hiên nhà. Lúc đó Sinh
mới hay rằng mình vừa mới mê một giấc chiêm bao. Thấy lẫn trong gió
có mùi thơm hoa lài , Sinh quay mặt nhìn ra : Ngay đầu ghế , một
cành lài gió hắt về phía chàng để lộ ra trong đám lá một bông hoa lài
mới nở trắng nuột dưới ánh trăng. Hương thơm vẫn thoang thoảng và
bóng hoa rung rinh trước gió , Sinh tưởng tượng như đương còn thì
thầm kể lại câu chuyện mơ chàmg vừa được nghe trong giấc mộng
 

Chết dở
Nhất Linh
Khương chống hai tay xuống chiếu, lê dần người ra một góc giường,
rồi giơ tay mở ngăn kéo bàn. Chàng cúi mặt nhìn vào trong ngăn kéo,
nhưng vì buồng tối, không nom rõ, nên chàng cho tay vào lục lọi, năm
ngón tay xòe ra quờ quạng bốn góc. Tìm một lúc lâu, chàng đậy ngăn
kéo lại, có vẻ thất vọng. Khương nhớ rõ một hôm có vứt vào ngăn kéo
một điếu thuốc lá hút dở, thế mà nay biến đâu mất. Chàng cau mày
lẩm bẩm:



- Chắc lại thằng nhỏ khốn nạn ấy nó xoáy của mình rồi.



Bỗng Khương chợt thấy một mẩu thuốc lá nằm gọn ở chân cái mễ.
Chàng cầm lên, thổi mạnh cho hết bụi, để vào mũi ngửi.



- Thuốc lá Ănglê. Chắc là của thằng cha Hạp lại thăm mình hôm nọ.



Khương nhỏm dậy và lấy ngón tay cời thuốc cho tơi. Chàng nhìn dúm
thuốc trong lòng bàn tay, vui mừng nói:



- Cũng được một điếu nhỏ.



Móc túi một lúc lâu, Khương lấy ra một tập giấy thuốc lá, ngồi loay
hoay quấn. Chàng làm công việc ấy rất thong thả như có ý kéo dài cái
thời kỳ chờ đợi được hút một điếu là rất ngon.



Từ ngày bị liệt hai chân - đến nay đã gần bẩy năm - Khương lúc nào
cũng quanh quẩn bên giường.



Không làm việc gì cả, nên chàng lấy cái nghiện thuốc lá làm một cái
thú độc nhất để khuây khỏa nỗi buồn. Nhà chàng nghèo dần; chàng
còn sống được đến bây giờ là nhờ ở người vợ có ít lưng vốn mở một cửa
hàng bán gạo tẻ.




Khương đánh diêm châm điếu thuốc lá, nhưng vì thuốc ẩm, hút mỏi
mồm cũng không được tí khói nào. Giấy ướt nước bọt, rách tung;
Khương nhổ mạnh cho những sợi thuốc khỏi bám lấy môi rồi tức mình
quẳng điếu thuốc đi.



Khương nằm im một lúc, toan gọi thằng nhỏ, thì có tiếng vợ chàng thét
ở ngoài nhà. Chàng định bảo thằng nhỏ xin tiền mua thuốc lá, nhưng
thấy vậy, chàng đành nhịn thêm đợi lúc khác. Nửa giờ sau, nghe ngóng
biết là ở ngoài cửa hàng không có khách nào, Khương khẽ gọi:



- Nhỏ ơi!



Không thấy thằng nhỏ vào, và biết là nó bận luôn tay, nên Khương cứ
thỉnh thoảng lại gọi khẽ một tiếng, may ra lọt vào tai nó chăng. Sau
cùng, thấy thằng nhỏ vào, chàng ngập ngừng dặn:



- Em ra xin mợ tiền mua cho cậu bao thuốc lá.



Lúc thằng nhỏ ra ngoài nàng cất tiếng hỏi, chàng đã đoán trước được
những lời của vợ chàng:



- Cậu mày hút gì mà hút lắm thế. Cậu mày hút nửa, thì mày cũng hút
vào đấy một nửa. Đánh mãi cũng không chừa được thói ăn cắp của
chủ.



Theo sau lời nói, một tiếng cốp mạnh lên đầu thằng nhỏ, nhưng
Khương chỉ để ý đến tiếng mở tráp và tiếng xu, hào chạm nhau. Đưa
tiền rồi, vợ chàng còn lẩm bẩm nói một mình:



- Hút vào chỉ tổ ho, chứ có được tích sự gì đâu.



Thằng nhỏ vào buồng, nửa như đặt, nửa như vứt bao thuốc lá trên nắp
cái ấm giỏ, rồi bước vội ra ngay. Khương không nhận thấy cử chỉ khinh
thị ấy của đầy tớ, chàng chỉ khó chịu về nỗi phải lê mãi mới tới cái giỏ
để lấy bao thuốc. Chàng trân trọng mở bao ra, quấn một điếu thật to,

y
g
ọ g
,q
ộ
ậ ,
rồi nằm ngửa hút luôn mấy hơi dài.



Khói thuốc khi bay ngang qua những tia nắng xiên chếch từ khe cửa sổ
xuống đất hiện rõ ra những đám mây, rồi một lúc sau lại biến mất vào
trong bóng tối gian phòng. Khương đau đớn nghĩ đến cái thời kỳ cường
tráng từ năm hai mươi nhăm đến năm ba mươi tuổi, cái thời kỳ còn
chứa chan hy vọng về cuộc đời, lúc nào cũng hoài bão những công
cuộc to lớn, bồng bột chí khí hùng dũng. Học trường Luật được hai
năm, Khương bị đuổi, rồi từ đấy, chàng bắt đầu hành động. Vợ chàng,
người đàn bà cằn cỗi, chua ngoa, ngồi bán gạo ở cửa hàng hồi đó, còn
là cô Liên, một thiếu nữ mảnh dẻ dịu dàng, hai con mắt đẹp lúc nào
cũng như đương mơ một giấc mơ xuân. Liên lấy chàng chỉ vì phục
chàng là người có chí rộng. Nhưng nay cái chí khí của chàng, cũng như
cái sắc đẹp của Liên không khác gì làn khói thuốc lá đã bay qua tia
nắng biến vào bóng tối đen.



Từ khi bị chân tê liệt, tuy vẫn nghĩ đến những việc hoài bão cũ nhưng
Khương dần dần thấy không tha thiết nữa, cho những việc ấy là không
cần. Chàng thờ ơ với mọi việc, thờ ơ với cả vợ chàng là người chàng
tưởng yêu đến khi nhắm mắt. Vợ chàng cũng không yêu chàng nữa, và
sau bảy năm vất vả, khổ sở, nàng chỉ coi chồng như một cái bao nặng
trên vai, muốn vứt đi nhưng không nỡ.



Khương chỉ mong vợ bỏ hẳn mình, vì có thế, chàng mới có can đảm
định liệu lại đời chàng. Còn có người nuôi cơm ăn, thì chàng còn như
thế này mãi, vì chàng đã hết cả nghị lực, không thể tự mình vùng dậy
được.



Khương quấn luôn điếu thuốc lá thứ hai hút tiếp; trong phòng khói um
như có sương mờ. Chàng thấy rức đầu và rạo rực trong người. Tiếng vợ
chàng the thé mắng đầy tớ ở ngoài nhà khiến chàng bịt tai lại. Tuy vậy,
chàng cũng vẫn nghe rõ và lần này khác hẳn mọi lần, chàng lại để ý
nghe.



- Vừa mới thấy bóng ở đây đã chạy rúc vào buồng ngủ. Ngủ gì mà ngủ
lắm thế. Tao nuôi mày để mày ườn thây ra ngủ và ăn hại tao à?


y

y

y

g

ạ



Vợ chàng hứ lên một tiếng dài rồi tiếp theo:



- Sao mà cái số tôi số khổ sở thế này. Những tội, những nợ nặng chình
chịch cả người.



Khương xoay mình úp tai xuống gối nằm yên như người không muốn
nghĩ ngợi gì cả. Nhưng trí chàng vẫn cứ quanh quẩn nghĩ về mấy tiếng
mắng:



- Mình bịt tai thì mình chỉ không nghe thấy. Nhưng những tiếng ấy vẫn
có.



Chàng vùng ngồi dậy, máu rực lên làm chàng nóng bừng mặt.



Chàng cất tiếng gọi:



- Nhỏ!



Liên chạy ngay vào, vì thấy tiếng chồng gọi to khác thường, đoán là có
việc gì nguy kịch:



- Gì thế, cậu?



- Mợ ngồi xuống đây, tôi nói câu chuyện.



Liên nhìn quanh quẩn biết là không xẩy ra việc gì, liền gắt:



- Cậu làm gì mà rối lên thế?



- Mợ ngồi xuống đây đã nào?



- Cậu muốn nói gì thì cứ nói ngay đi. Tôi đương giở bận...



Khương nói như quát:




- Thì tôi bảo mợ ngồi xuống!



Liên cũng quát lại:



- Cậu ...